تبلیغات
 تحقیق و پژوهش در آموزش و پرورش - گزارش اقدام پژوهی (راهكارهایی برای تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی) قسمت اول

گزارش اقدام پژوهی (راهكارهایی برای تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی) قسمت اول

مقدمه

همتم بدرقه راه كن ای طایر قدس كه دراز است ره مقصد و من نو سفرم

در حیطه زبان آموزی، چهار ركن اصلی گوش دادن، صحبت كردن، خواندن و نوشتن امروزه در دنیا به عنوان یك قانون مسلم پذیرفته شده، در آموزش تمامی زبان های دنیا و برنامه های آموزشی مدنظر قرار می گیرد. در این چهار قدم به ترتیب نوشتن جایگاه چهارم را به خود اختصاص داده، چرا كه سه امر گوش دادن و صحبت كردن و خواندن، مقدمه و پیش سازمان دهنده نوشتن محسوب می شوند و نوشتن بالاترین سطح را به خود اختصاص داده است بنابراین تا دانش آموز در سایر مهارت های زبان آموزی به خوبی پیشرفت نكند نمی تواند از مهارت نوشتن به طور مطلوب استفاده نماید.

امروزه در امر زبان آموزی نگارش از اهمیت بالایی برخوردار است، مخصوصاً در پایه سوم كه اولین پایه ای است كه به صورت مستقل انشا نوشته می شود، چون انشا در پایه دوم با جمله نویسی آغاز می گردد، این جملات اكثراً مرتبط با هم نیستند و هر یك به طور جداگانه نوشته می شود و بیشتر نحوه و ساختار جمله، منظم كردن جملات در هم ریخته، كوتاه سازی، تركیب جملات ساده یا جمله سازی با كلمات ساده مد نظر است. بنابراین نوشتن جملات و متن به صورت مرتبط با توالی مناسب، برای دانش آموزان پایه سوم مشكل می باشد.

توصیف وضعیت موجود

مساله عدم علاقه مندی دانش آموزان به درس انشا را با جمعی از همکاران با سابقه در میان گذاشته و با هم به بحث و گفتگو پرداختیم. همه ی همکاران با علاقه ی بسیار در بحث شرکت کردند و نظرات مفیدی ارائه نمودند. با یکی از اساتید صاحب نظر شهرمان نیز موضوع را در میان گذاشتم ایشان مشتاقانه مطالب نوشته شده را مطالعه و نظر خود را بیان نمودند. با مراجعه به کتاب ها و نشریات گوناگون هم به مطالب جالب و قابل توجه در این زمینه دست یافتم پس از گفتگو های بسیار در زمینه ی علل ضعف و مشکلات تعدادی از دانش آموزان در درس انشا مطالب جمع آوری شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. مشکلاتی که در این باره وجود داشت عبارت بودند از: روش تدریس معلم، تفاوت های فردی دانش آموزان، مسائل کمک آموزشی، محیط فیزیکی کلاس و...

بیشتر آموزگاران به انشا به عنوان یك تكلیف نگریسته و در پایان جلسه درس انشا موضوعی را برای نوشتن مطرح می كنند و برای جلسه بعد منتظر نوشتن انشا از سوی دانش آموزان می شوند. چون دانش آموزان خود قادر به نگارش نیستند لاجرم به اولیای خود متوسل شده و از آنها حتی نه به عنوان كمك ؛ بلكه كسی كه باید متن انشا را بصورت كامل برای آنها دیكته نمایند نگاه می كنند كه این امر برای ما نیز در دوره تحصیل بارها اتفاق افتاده و چه بسیار كودكانی كه برای نوشتن انشا توسط اولیا سرخورده و تنبیه شده اند و صدمات جبران ناپذیری را تحمل نموده اند كه حاصل ایـن شیـوه نـگارش ها در بـررسـی هایی فعلی و بروندادهای این مدارس كه همان فارغ التحصیلان هستند كه با مدارك بالا قادر به نوشتن خواسته های خود در قالب جملات و بصورت مكتوب نیستند.

انشاهای نوشته شده در منزل، چون توسط اولیا یا افرادی بوده كه از نظر سطح علمی بالاتر از دانش آموزان است، در سطح بالای گروه سنی وی بوده و حتی محتوا و كلمات نوشته شده برای دانش آموزان قابل تفهیم نیست. این روند موجب نارضایتی اولیا نیز می گردد، این نوع انشاها حتی در حین قرائت چندان مورد توجه دانش آموزان دیگر كلاس قرار نمی گیرد.

بـا تـوجـه بـه پایین بـودن میزان ظـرفیـت گوش دادن دانش آموز در مقطع ابتدایی شنیدن متن ها توسط كودكان به سختی صورت می گیرد، به علاوه چون مطالب در خصوص موضوع واحد است، اكثر مطالب مشابه هست و هیچ جذابیت و تفنن تهیج خاصی نیست، لذا بسیار خسته كننده و ملال آور می شود. به طوری كه این نوع انشا از طرف دانش آموزان فقط رفع تكلیف تلقی می گردد تا حدی كه اگر در پایان زنگ انشا در خصوص متون خوانده شده سوالاتی از دانش آموزان بپرسیم، متوجه خواهیم شد كه مطلب قابل توجه و یا پیام قابل بیانی ندارند، زیرا دانش آموزان اغلب نوشتن انشا را، فقط پر كردن یك صفحه از دفتر خود از مطالب تكراری، نامربوط و غیرقابل فهم می دانند. من دانش آموزی داشتم در توصیف بهار , 14 سطر مطلب نوشته بود. در نوشته او من جز این چند جمله تكراری مطلبی قابل فهم ندیدم كه این جملات را به كرات در فاصله های معین تكرار كرده بود (( فصل بهار خوب است، چون كه خوب است زیبا است، چون كه خوب است ما هم بهار را دوست داریم... ))

روزی در مدرسه خود در ساعت انشا موضوعی را در روی تخته سیاه كلاس نوشتم و توضیحات مختصری نیز در خصوص موضوع دادم تا دانش آموزان برای جلسه آینده نوشته های خود را به كلاس ارائه دهند. در جلسه بعدی چندین نفر از روی دفتركلاس برای خواندن نوشته های خود احضار شدند. تعدادی اصلاً ننوشته بودند و ادعا می كردند كه اولیای آنها سواد ندارند كه برای آنها انشا بگوید. بعضی نیز عدم همكاری اولیا مطرح كردند و بعضی نیز جایی یا كسی را برای نوشتن اصلاً پیدا نكرده بودند ؛ اما چند نفری كه انشا نوشته بودند، یا خط خودشان نبود كه بتوانند روان بخوانند و یا اگر با خط خودشان پاكنویس كرده بودند چنان از كلمات سطح بالا و واژه های ناملموس استفاده شده بود كه خودشان نیز معنای آن كلمات را نمی دانستند ؛ چند نفر نیز كه خودشان انشا را نوشته بودند یا جمله بندی ناقص و مطالب نوشته شده از توالی منطقی برخوردار نبود و یا نوشته ی آنها از 4 الی 5 سطر فراتر نمی رفت.

فضای كلاس آن قدر شلوغ و بی روح بود كه حتی با تاكیدهای من كسی حاضر به گوش دادن این مطالب نبود. این وضع كلاس با این كیفیت و شرایط , مرا مجبور كرد كه در پی چاره جویی باشم تا این مسئله را از میان بردارم، شب ها در منزل در این خصوص و مطالب مشابه به مطالعه و بررسی پرداختم، در دفتر آموزشگاه نیز مسئله را مطرح كردم. هر كدام از همكاران نیز یك نظری داشت كه در نوع خود به تصمیمات ما كمك می كرد. حتی در جلسه شورای آموزگاران به طور گذرا این مطلب را مطرح كردم ولی چون به صورت موردی بود چندان مورد بحث و تبادل نظر قرار نگرفت.

سرانجام در یك جمع بندی كه انجام دادم علت این امر را در عواملی جمع آوری كردم كه مهمترین آنها عبارت بودند از:

1- عدم توجه و دقت در جمله نویسی در پایه دوم ابتدایی.

2- بی سوادی یا كم بودن سطح آگاهی و تحصیلات اولیا دانش آموزان.

3- عدم مطالعه توسط دانش آموزان و عدم امكانات آموزشی مثل: كتابخانه، سالن مطالعه.

4- عـدم اشتیـاق بچه ها به زبان فارسی با توجه مغایر بودن با زبان مادری دانش آموزان.

5- عـدم پیگیـری و دقـت نظـر معلـمان و راهنمایان و خود اولیا در انشای دانش آموزان.

6- كلیشه بودن موضوعات انشا باعث عدم رغبت دانش آموزان می شود.

گرد آوری اطلاعات (شواهد یك)

در یك تقسیم بندی كاری در مرحله اول، نحوه تدریس زنگ انشای چند نفر از همكاران را جویا شدم كه آیا نگارش ها باید در منزل یا در كلاس باید صورت بگیرد، نظر اولیای دانش آموزان كه در مدرسه حاضر می شدند پرس و جو كرده و یادداشت می كردیم كه نظرات متفاوتی ایراد می شد در یك نمونه آماری كه بدست آوردم، معلوم شد كه اكثر انشاها در منزل نوشته می شود كه این روش با توجه به تحقیقات و نظر اكثر علمای تعلیم و تربیت كاملاً منسوخ است و اكثر اولیا نیز از این امر ناراضی بودند و دانش آموزان نیز در كلاس تمایل به شنیدن نوشته های همكلاسی خود نشان نمی دادند.

برای اكثر معلمان نیز ساعت انشا كسل كننده و خسته كننده می باشد، در یك نظر سنجی از بچه ها، اكثر آنها بیان كردند كه چگونگی نوشتن انشا را نمی دانند، موضوعات انشا نه تنها برای آن ها قابل فهم نیست بلكه مورد علاقه آنها نیز نبوده و آنها با توجه به دو زبانه بودن، در جمله بندی و پیدا كردن كلمات معادل با زبان مادری مشكل دارند.

پس از جستجو و بررسی در میان نوشته هایی كه در خصوص نگارش و مخصوصاً نگارش خلاق، مقطع ابتدایی در دسترس بود، به این نتیجه رسیدم كه در ساعت انشا می توان با ایفای نقش، قصه گویی و نمایش خلاق به عالی ترین اهداف زبان آموزی دست یافت. نوشتن كه یكی از اهداف زبان آموزی است باعث ایجاد برقراری ارتباط انسانی و عاطفی، نظم بخشی به افكار، گفتار، پرورش قوه تفكر، استدلال، استنتاج و به طور كلی رشد و شكوفایی خلاقیت و استعدادهای زبانی در دانش آموزان می شود.

تجزیه و تحلیل اطلاعات

علل ناتوانی دانش آموزان در نگارش انشا بدین شرح می باشد:

1- عدم آشنایی دانش آموزان با چگونگی نوشتن انشا كه دلایل آن در وضعیت موجود توضیح داده شد.

2- دانش آموزان نمی دانند كه در مورد چه بنویسند، آنها نمی دانند كه كدام موضوعات و مطالب در نوشتن انشا به آنهاكمك خواهد كرد.

3- نوشتن انشا در خارج از كلاس

4- عدم علاقه و رغبت معلمان نسبت به درس انشا

5- عدم آشنایی معلمان با قواعد نوشتن انشا

6- عدم آشنایی معلمان با موضوعات مناسب هر پایه مطابق با اصول روان شناسی و توانایی ذهنی دانش آموزان

7- توجه نكردن معلم در زمینه تقویت مهارت گوش دادن دانش آموزان هنگام قرائت انشا در كلاس درس

8- عدم فرصت كافی برای پـرسـش و پـاسـخ و نقـد و بـررسـی نوشته های دانش آموزان

9- مناسب نبودن موضوعات انتخاب شده با توجه به گروه سنی و تكراری بودن موضوعات

10- عدم پرورش قدرت داستان پروری دانش آموزان توسط معلم و اولیا كه این نقیصه را می توان با مطالعه كتاب های قصه و داستان مرتفع نمود

11- در دسترس نداشتن معیارهای مشخص در ارزشیابی انشا

گزارش اقدام پژوهی، راهكارهایی برای تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی، نمونه گزارش اقدام پژوهی، تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی، نمونه اقدام پژوهی، تقویت انشا دانش آموزان دوره ابتدایی، اقدام پژوهی در آموزش و پرورش




طبقه بندی: مقالات پژوهشی: (اقدام پژوهی و معلم پژوهنده، درس پژوهی، پرسش مهر)،
برچسب ها: گزارش اقدام پژوهی، راهكارهایی برای تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی، نمونه گزارش اقدام پژوهی، تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی، نمونه اقدام پژوهی، تقویت انشا دانش آموزان دوره ابتدایی، اقدام پژوهی در آموزش و پرورش،
تاریخ: جمعه 8 خرداد 1394 | نویسنده: | نظرات

.: