تبلیغات
 تحقیق و پژوهش در آموزش و پرورش - گزارش اقدام پژوهی (راهكارهایی برای تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی) قسمت دوم

گزارش اقدام پژوهی (راهكارهایی برای تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی) قسمت دوم

چگونه انشا بنویسیم ؟

دانش آموزان پایه سوم ابتدایی برای اولین بار با درس انشا آشنا می شوند، پس باید تناسب، اندازه و كیفیت استفاده از لغات مطابق گنجینه لغات و سایر مسائل رعایت و مدنظر قرار گیرد و حتی چند جلسه آغاز سال با روند نگارش مخصوصاً با توجه به گروه سنی دانش آموزان آموزش داده شوند، برای این كار بهتر است چندین مورد از انشای دانش آموزان سال قبل برای بچه های كلاس سوم خوانده شود و در مورد آنها بحث و بررسی شود و نقاط ضعف و قوت آنها مورد تاكید قرار گیرد.

این آموزش ها با توجه به توانایی و ذوق و سلیقه هـر معلـم و دیـدگاه وی می تـواند گوناگون باشد اما به نظر من بهتر است این آموزش بدین گونه باشد:

1- موضوعی كه برای انشا انتخاب می شود باید كاملاً واضح و محدود باشد و توضیحات لازم در خصوص آن موضوع ارائه شود.

2- چگونگی ربط دادن جملات و گسترش حوزه واژگان و افزایش كمیت جمله ها به طور خیلی ساده و خلاصه آموزش داده شود.

3- تصاویری در اختیار دانش آموزان قرار دهیم و از آنها بخواهیم در مورد تصاویر چند سطری برای ما بنویسند.

4- جملات درهم ریخته را با اندازه های متفاوت در اختیار آنها قرار دهیم تا آنها كامل نمایند.

5- پاكیزه نویسی , رعایت اصول نگارش در دوره ابتدایی، چگونگی تنظیم ساختار انشا و پیش نویس و پاكنویس نیز مورد تایید و پیگیری قرار گیرد.

6- با تعریف یك كارتون یا داستان می توانند یك انشای خوب بنویسند، البته بهتر است این كارتون نمایش داده شود یا داستان را خودشان بخوانند.

7- در مناطق دو زبانه بهتر است از ابتدا دانش آموزان علاوه بر زبان مادری از زبان فارسی كه زبان نوشتاری و معیار و ملاك ارزیابی ما می باشد، به خوبی استفاده كنند و از زبان مادری در كلاس استفاده نكنند تا گنجینه ی لغات آنها افزایش یابد.

انواع انشا در پایه سوم ابتدایی

1- انشای توصیفی 2- خاطره نویسی 3- داستان نویسی 4- انشا شفاهی 5- نامه نگاری

روش ارزشیابی درس انشا

در مقطع ابتـدایـی بخصوص در پایه سوم چون اولین سالی است كه انشا تدریس می گردد، معلم دلایل برتری انشاهای دانش آموزان را برای آنان بیان كند و نقاط قوت آنها را در این خصوص بیان می نماید تا از این طریق دانش آموزان دیگر این نقاط را در نوشته های هفته های بعدی خود مورد توجه قرار دهند.

برخی از معیارها و برتری انشاها را می توان بدین عناوین بیان كرد:

1- جمله بندی صحیح

2- ربط داشتن جمله ها با توجه به موضوع

3- رعایت توالی زمانی و مكانی و عدم تكراری بودن آن

4- رعایت جمله بندی و نوع جمله ها

5- طولانی نبودن داستان

چند روش پیشنهادی برای تقویت نگارش انشا در دوره ابتدایی

با توجه به بررسی دیدگاه های صاحب نظران و مطالعاتی كه انجام شد چندین راه برای افزایش فعالیت و علاقه مندی دانش آموزان به درس انشا پیشنهاد می شود:

- نوشتن انشا حتماً در كلاس صورت بگیرد حتی اگر 3 الی 4 سطر هم باشد.

- بعد از نوشتن انشا معلم كلیه انشاها را با قید تاریخ، امضا نماید تا تغییر متن انشا در زمانی كه دانش آموزان انشای خود را قرائت می كنند، به حداقل برسد.

- بعد از نوشتن انشا، یكی یكی از دانش آموزان بخواهیم تا انشای خود را بخوانند.

- چون پرورش تخیل در كودكان خیلی قوی است و به داستان های خیالی و فضایی علاقه فراوان دارند بنابراین سعی شود موضوعات انشا به صورت داستانی انتخاب شود.

- معلم می تواند چند كلمه ای از داستانی را روی تخته بنویسد و از دانش آموزان بخواهد دنباله داستان را به میل خود ادامه دهند. كه این امر در پرورش تخیل كودكان موثر می باشد. این روش در مناسبت ها كاربرد بهتری دارد، مثلاً در ماه رمضان می توانیم روی تخته سیاه مطلب را این گونه آغاز كنیم: (( در یكی از روزهای ماه رمضان علی در مدرسه می خواست آب بخورد و یك دفعه یادش افتاد كه....

- شیوه داستان گویی می تواند به چند شكل صورت بگیرد: به صورت نوشتاری یعنی كلماتی را در روی تخته سیاه كه همدیگر را در حول محور موضوع مورد نظر، تداعی نماید و خود دانش آموزان ادامه دهند، یا این به صورت تصویری ( تصویر خوانی ) باشد. تصویری كه حاوی یك موضوع و مفهوم باشد و دانش آموزان بتوانند از روی این تصویر مطالبی را بنویسند.

- برای دانش آموزان قصه ای بخوانیم یا بعد از آنها بخواهیم دوست دارند خود را به جای كدام یك از شخصیت های قصه قرار دهد و برای ما قصه شنیده را خلاصه نویسی نماید.

- تمامی موضوعات فصل ها را می توانیم در قالب داستان و به زبان بسیار ساده و كودكانه شروع و ادامه دهیم.

- معلمان نیز باید با روش داستان نویسی و ساخت داستان، طولانی نبودن انشا آشنا شوند، هدف داستان و توالی مطلب را بدانند.

چگونگی اجرای راه جدید

بعد از بیان چگونگی نگارش انشا و بیان نكات لازم نگارشی به شاگردان، چند نمونه انشا برای آنها خواندم، قرار شد كه در جلسه بعد همه دانش آموزان دفتر انشای خود را به كلاس آورده و در كلاس انشا بنویسند هـرچند در ابتدا بچه ها مخالفت می كردند ( چون اعتماد به نفس لازم را برای نگارش انشا را در كلاس نداشتند ) ولی پس از مدتی بحث و بررسی متقاعد شدند، كه این كار را خودشان انجام دهند تا در كلاس های بالاتر بتوانند از عهده این كار بر آیند.

برای بار اول قرار بود در مورد یك داستان كه در هفته گذشته برایشان خوانده بودم، انشا بنویسم. روی تخته سیاه یك جمله از آن را بدین مضمون نوشتم (( یك روز خرگوش كوچولو تصمیم گرفت تنهایی به جنگل برود كمی كه از خانه ی خودش دور شد یك دفعه صدای بلندی را.... )) از دانش آموزان خواستم هر كس بنا به علاقه و سلیقه خود، ادامه این جملات را بنویسند. بچه ها خیلی احساس نارضایتی می كردند وقتی گفتم حتی اگر دو سطر هم بنویسند قبول است و برای من خیلی اهمیت دارد، آنها نیز پذیرفتند و كم كم شروع به نوشتن كردند. چون اولین جلسه نگارش طولانی شد، قرار شد كه تمامی انشاها پس از ذكر تاریخ و امضا، در جلسه بعد در كلاس خوانده شود، بعضی از انشاها خیلی خوب نوشته شده بود، قدرت تخیل و خلاقیت بعضی از بچه ها خیلی خوب بود. برخی دیگر از نظر جمله نویسی و اصول نوشتاری مشكل داشتند.

پس از بررسی معلوم شد یكی از دلایل عمده نقص نوشتاری دو زبانه بودن دانش آموزان و عدم كاربرد دقیق كلمات و واژه ها در نگارش بود. بعضی ها انشاهای خنده داری داشتند و با خواندن انشاها به كلاس شادابی می بخشیدند. رضایت دانش آموزان را از این روش احساس می كردم.

برای بالا بردن ضریب دقت دانش آموزان و مطمئن بودن از توجه شاگردان مقرر شد كه پس از خواندن هر متن انشای وی مورد نقد و بررسی قرار گیرد و یك نفر از بچه ها به صورت اتفاقی خلاصه انشای وی برای كلاس بازگو نماید هر چند شروع این كار سخت بود. چون كه دانش آموزان ابتدا قادر به نوشتن نبودند. از جلسه های آینده رغبت و علاقه دانش آموزان كاملاً مشهود بود. برای بررسی و مقایسه تفاوت روند و پیشرفت نگارش نمونه هایی از انشاهای جلسات اول تا ششم را جمع آوری نمودم. اما نكته مهمتر اینكه اعتماد به نفس آنها به سطحی رسیده بود كه خودشان می توانستند بدون كمك گرفتن و دیكته دیگران در مورد موضوع ارائه شده، ولو چند سطر انشا بنویسند.

گردآوری اطلاعات شواهد2

با این كه استقبال و علاقه و رغبت دانش آموزان به وضوح نشانگر موفقیت این روش بود برای بالا بردن ضریب اطمینان، اطلاعات و شواهد ذیل را جمع آوری نمودم.

1- مقایسه انشاهای جلسات اول با جلسات بعد , از نظر كمیت و كیفیت.

2- نظر خواهی از اولیا در خصوص توانایی نوشتاری فرزندش.

3- سكوت و توجه دقیق به انشاهای خوانده شده دانش آموزان در كلاس و خلاصه گویی آنها توسط شاگردان شنونده.

تجدیدنظر در روش های انجام گرفته

پس از بحث و بررسی و نقد روش های انجام شده بدین نتیجه رسیدیم كه دانش آموزان موضوعات داستانی , داستان هایی را می توانند بهتر بنویسند كه خود قهرمان شوند مانند این نمونه (( اگر من پادشاه تمام جهان بودم.... )) با این شیوه می توان از منظر روان شناسی و روانكاوی نیز نگریست و به علایق و زمینه های روانی آنها پی برد، در جهت تنوع بخشی ساعت انشا مقرر شد از كارت تصویری نیز استفاده گردد، تصویر خوانی و از تصاویر عنوانی برای نوشته ها استفاده گردد. كیفیت ها بیشتر از كمیت ها مورد توجه قرار گیرد و در خصوص موضوع فهرستی از واژه ها قبلاً تهیه كرده و در اختیار آنان قرار داده تا بر گنجینه ی لغات آنها افزوده شود. با این روش ها با پیگیری و تدوین برنامه های جدید، مهارت های گوش دادن و نوشتن تقویت خواهد شد.

نتایج حاصل از اجرای روش جدید

با توجه به موارد ذكر شده می توان به نتایج زیر اشاره كرد با اجرای این روش ها:

1- دانش آموزان ( هر چند در حد چند سطر ) خود قادر به نوشتن انشا شدند.

2- اكثریت دانش آموزان به خاطر تخیلی بودن داستان ها به نوشتن انشا علاقه مند شدند.

3- دانش آموزان اعتماد به نفس لازم را در نوشتن پیدا كردند.

4- با این روش ها بهتر می توانیم از نیازهای روانی و علایق دانش آموزان آگاهی پیدا كنیم.

5- دانش آموزان مستعد در نگارش شناسایی و هدایت شدند.

6- مهارت های گـوش دادن و صحبت كـردن آنها در كنار مهارت نوشتن تقویت شد.

7- با توجه به روند صعودی پیشرفت انشا، باعث افزایش گنجینه لغات دانش آموزان شد.

8- دانش آموزان با قرار دادن خود به جای قهرمان علاقه مند شدند و روحیه شادابی داشتند.

9- چون خود را قهرمان داستان می دانستند در مواجه شدن با مشكلات خلاقانه تصمیم می گرفتند و از مواجه با شكست هراس نداشته و آثار مطلوبی در زندگی آینده آن ها خواهد داشت.

نتیجه گیری

نكته مهمی كه معلمان در زنگ انشا باید مدنظر قرار بدهند، نوشتن انشا در كلاس و در حضور معلم است نه در منزل. اگر این روند در مدارس پیگیری شود، دانش آموزان در پایه های بالاتر نوشته های قوی خواهند داشت و این قدرت نوشتاری باعث پیشرفت تحصیلی نیز خواهد شد.

شیوه داستان نویسی و داستان گویی می تواند از بهترین روش های آموزش انشا در دوره ابتدایی باشد. در صورتی كه روش داستان نویسی توام با علاقه و دقت دانش آموزان گردد، مناسب ترین شیوه نگارش انشا بوده و قوه تخیل و گنجینه لغات آنها را بالا برده و در جهت پیشرفت تحصیلی نیز در بلند مدت موثر خواهد افتاد.

منابع و مآخذ

1- حسینی نژاد، سیدحسین، انشا، دیدگاه ها و روشها، انتشارات لوح زرین، چاپ چهارم 1382

2- حاجی آقالو، عباس، مزاحم ها و مراحم های درس انشا، انتشارات لوح زرین، 1380.

3- روش تدریس فارسی دوره ابتدایی , ویژه دانشجویان مراكز تربیت معلم، 1385.

4- مجله رشد آموزش ابتدایی، ماه های دی و بهمن 1382.


گزارش اقدام پژوهی، راهكارهایی برای تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی، نمونه گزارش اقدام پژوهی، تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی، نمونه اقدام پژوهی، تقویت انشا دانش آموزان دوره ابتدایی، اقدام پژوهی در آموزش و پرورش




طبقه بندی: مقالات پژوهشی: (اقدام پژوهی و معلم پژوهنده، درس پژوهی، پرسش مهر)،
برچسب ها: گزارش اقدام پژوهی، راهكارهایی برای تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی، نمونه گزارش اقدام پژوهی، تقویت انشای دانش آموزان دوره ابتدایی، نمونه اقدام پژوهی، تقویت انشا دانش آموزان دوره ابتدایی، اقدام پژوهی در آموزش و پرورش،
تاریخ: جمعه 8 خرداد 1394 | نویسنده: | نظرات

.: